عقرب یکی از حیوانات خطرناک و معمولا ترسناکی است که عمدتا اگر آن را مشاهده کنید، احساس ترس زیادی میکنید. با این حال انواع عقرب هر کدام با یکدیگر متفاوتاند و نمیتوان همه آنها را به عنوان حیوانات خطرناک شناخت. حتی در بعضی از مواقع خطر گزیدگی عقب بسیار پایین است. با این حال شناخت انواع عقب میتواند به شمایی که در محل زندگی خودتان احتمال مشاهده عقرب وجود دارد، کمک کند تا با خطرناکترین عقربهای جهان آشنا شوید و به موقع برای درمان نیش و گزش عقرب اقدام کنید.
برای خرید دستگاه دفع عقرب به پارسیان دافع مراجعه کنید.
عقرب چیست؟
عقربها یا کژدم (Scorpion) حیوانات کوچکی هستند که مشابه با رتیل و عنکبوت باعث ایجاد ترس و اضطراب در افراد میشوند. این حیوانات عمدتا با رنگهایی همچون زرد، قهوهای و مشکی دیده میشوند و بدن آنها کاملا تخت است. به همین خاطر است که حتی بزرگترین عقرب نیز به راحتی امکان عبور از سطوح مختلف را دارد.
انواع عقرب در ایران
عقربها در هر نوعی که باشند، برای شکار نیش خود را در بدن شکار خود فرو میکنند و بخش مایع بدن او را تغذیه میکنند. در واقع عقربها به هیچ وجه قادر به مصرف غذای جامد نیستند. زهر عقرب میتواند بسته به نوع آن بی خطر یا کشنده باشد. بنابراین، بسیار مهم است که با انواع عقرب در ایران آشنا باشید و برای پیشگیری از نیش و خطرات سم عقرب اقدام کنید.
۱. عقرب آسیایی کوچک
- محل زندگی: مناطق خشک و نیمه خشک ایران با پوشش گیاهی خیلی ضعیف و ضعیف
- خطرات گزیدگی در انسان: درد، تورم و سرخی
عقرب آسیایی کوچک یکی از انواع عقربهای ایران بوده که خود دارای ۹ زیر گونه مخصوص در ایران است. این عقرب در مناطق خشک و نیمه خشک و شهرهایی همچون تهران، هرمزگان، کردستان، ایلا، خراسان و خوزستان زندگی میکنند. طول این عقرب بین ۴ تا ۵ میلی متر است. رنگ آن زرد و زرد مایل به قهوهای است. خطوط طولی نامنظمی روی بدن عقرب آسیایی کوچک وجود دارد. این نوع عقرب برخلاف عقرب گادیوم و سایر عقربها، علاقه زیادی به حفاری ندارد. همچنین این عقرب سم خطرناکی ندارد و محل گزش را با آن درد و قرمز همراه میکند.
۲. عقرب گاردیوم
- محل زندگی: جنوب و جنوب غربی ایران
- خطرات گزیدگی در انسان: نکروز پوستی، امکان مرگ
یکی دیگر از انواع عقرب دنیا خطرناک، عقرب گاردیوم است. این نوع عقرب دارای ۱۵ زیرگونه در جهان و ۶ زیرگونه در ایران است. طول این عقرب حدود ۵ تا ۸ سانتی متر است. بدن باریک و تخت و رنگ زرد مایل به قهوهای از جمله مشخصات این عقرب محسوب میشوند. سم عقرب گاردیوم میتواند کشنده باشد؛ اما در بسیاری از مواقع باعث نکروز پوستی و سوختگی درجه سه در ناحیه آسیب میشود. این نوع عقرب در شهرهایی همچون هرمزگان، ایلام، بوشهر، کرمانشاه و فارس و خوزستان دیده میشود.
برای خرید دستگاه دفع سوسک با خدمات پس از فروش به پارسیان دافع مراجعه کنید.
۳. عقرب بیابانی پاکستانی
- محل زندگی: مناطق بیابانی
- خطرات گزیدگی: درد و تورم
عقرب بیابانی پاکستانی یکی از انواع عقربهای بومی در مناطق پاکستان است. این عقرب در شهرهایی همچون کرمان، سیستان و بلوچستان، بوشهر، کرمانشاه، هرمزگان، خوزستان و فارس دیده میشود. این عقرب غذای زیادی مصرف نمیکند و سرعت رشد آن نیز پایین است. ویژگی آن داشتن بدن باریک با زوائد نوک تیز و رنگ بدن زرد مایل به قهوهای است. طول بدن این عقرب حدود ۴.۵ تا ۶ سانتی متر است. شکل عقرب بیابانی پاکستانی به راحتی قابل تشخیص است. اما این عقرب را میتوان از حرکات سریع و رفتارهای تهاجمی و خشن خود نیز شناخت. این عقرب بیشتر در مناطق ماسهای و سنگلاخی زندگی میکند و در دمای ۲۴ تا ۳۰ درجه سانتی گراد زندگی بسیار خوبی دارد. تغذیه این گونه از عقرب از حشرات و بی مهرگان کوچک است.
۴. عقرب دم پهن آفریقایی
- محل زندگی: مناطق خشک، فلاتهای مرتفع، ماسه زارها و کوهستانهای خشک
- خطرات گزیدگی: مرگ
یکی از انواع عقرب سمی موجود در ایران، عقرب دم پهن آفریقایی است که متاسفانه به دلیل دخالت انسانی به آسیا نیز آمده و با سم خود میتواند بسیار کشنده باشد. عقرب دم پهن آفریقایی به عنوان یکی از خطرناک ترین گونههای عقرب شناخته میشود. ابعاد این عقرب نسبتا بزرگ است و در مناطقی همچون مناطق ماسهای در ایران میتوان آن را مشاهده کرد. این نوع عقرب دارای رنگ بندی متنوعی بوده و بسته به محل زندگی متغیر است. پشت این عقرب یک بافت محکم زره مانند قرار میگیرد که میتواند در برابر طوفان مقاومت بالایی داشته باشد. این نوع عقرب در شب فعال است و طول آن نیز به ۱۰ سانتی متر میرسد. این عقرب رفتار خشن و تهاجمی دارد. برای دفاع این عقرب چنگال و نیش خود را همزمان استفاده میکند.
۵. عقرب چنگال پهن تاونسندی
- محل زندگی: مناطق بیابانی و نیمه بیابانی با پوششهای گیاهی متراکم
- خطرناک گزیدگی: درد بسیار
همه گونههای عقرب در جهان دارای خطرات جدی و مرگ نیستند. یکی از این گونهها، عقرب چنگال پهن است که بومی شمال آفریقا و خاورمیانه میباشد. این عقرب در نواحی بیابانی و نیمه بیابانی ایران با پوشش گیاهی متراکم دیده میشود. محل زندگی او در صخرهها و شکافهای آنها است. در شهرهای زیادی بچه عقرب و عقرب چنگال پهن دیده میشوند که از جمله آنها میتوان به اشنویه، قزوین، کرج، لوشان، اصفهان، بوشهر، جوانرود، سرپل ذهاب، خوزستان، رودبار، شاهرود، بانه، سقز، گیلان، فارس، دهلران و ایوان اشاره کرد.
رنگ این عقرب معمولا زرد، قرمز، قهوهای و یا سیاه تیره است. عقربهای چنگال پهن به صورت دسته جمعی حرکت میکنند و جنس نر آنها بزرگتر از ماده میباشد. چنگالهای پهن و قوی این عقرب بسیار ترسناک است. این عقرب حفار بوده و میتواند محل زندگی خود را با حفرههای ۲۰ تا ۷۰ سانتی متر ایجاد کند. اگرچه خطری از نیش این عقرب وجود ندارد، اما محل گزش آن بسیار دردناک است.
برای خرید خرید دستگاه دفع ساس با خدمات پس از فروش به پارسیان دافع مراجعه کنید.
۶. عقرب زرد ایرانی
- محل زندگی: نواحی خشک، محل وجود ریگها، مناطق صخرهای با پوششهای گیاهی متراکم
- خطرات گزیدگی انسان: درد، تورم و سرخی
عقرب زرد ایرانی یکی دیگر از انواع عقرب موجود در ایران است. شکل عقرب زرد دقیقا مطابق با آن با رنگ بدن زرد و مایل به قهوهای بوده و طول حدود ۴ تا ۶ سانتی متر دارد. اطراف دم این نوع عقرب دندانههایی وجود دارند. چنگالهای این عقرب بسیار قوی است. عقرب زرد ایرانی را میتوان در شهرهای مختلفی از جمله کرمان، مرکزی، قزوین، اطراف تهران، سمنانف کرمانشاه، همدان، هرمزگان و سمنان مشاهده کرد. این نوع عقرب جزء فعال ترین عقربهای جهان است. حرکات آن خشمگین و نیش آماده به حمله دارد. این عقرب دارای گزش خطرناک و کشنده نیست و میتواند بدون خطر جانی باشد.
۷. عقرب دم پهن
- محل زندگی: نواحی بیابانی و خشک، زمینهای ماسهای و سنگریزهای
- خطرات گزیدگی در انسان: درد، تورم و سرخی ناحیه گزش، اختلالات تنفسی، مشکلات دیداری و خونریزی در موارد نادر
عقرب دم پهن یکی دیگر از انواع عقرب است که با ظاهر خشن و ترسناک خود در جهان شناخته میشود. این نوع عقرب که با نام عقرب سیاه نیز دیده میشود دارای بدن کاملا متفاوت است. بدن عقرب سیاه دارای لبههای دندانهای در قسمت پشت و شکم بوده و موهایی بسیار کوتاه و تیره رنگ روی اندام این عقرب وجود دارد. عقرب دم پهن حدودا ۵ سانتی متر طول دارد. این نوع عقرب بیشتر در مناطق بیابانی و خشک دیده میشود. در استانهایی همچون کرمان، بوشهر، خوزستان، خراسان و کرمانشاه دیدن آن عجیب است. اگرچه زهر عقرب سیاه کشنده نیست؛ اما میتواند عوارضی را نیز به همراه داشته باشد. این نوع عقرب فعالیت خود را در شب آغاز میکند و در طول روز در شکاف صخرهها و درزها پنهان میگردد.
۸. عقرب همی اسکرپیوس قشقایی
- محل زندگی: مناطق جنوب و جنوب غربی ایران
- خطرات گزیدگی در انسان: نکروز پوستی، نارسایی کلیوی، مرگ در موارد نادر
عقرب همی اسکرپیوس قشقایی یکی دیگر از گونههای عقرب در ایران است. این نوع عقرب دارای ۶ نوع در ایران بوده که هنوز در نقاط مختلف جهان شناسایی نشدهاند. زهر عقرب همی اسکرپیوس سمی نیست؛ اما در موارد نادری احتمال بروز مرگ در اثر زهر و نیش آن وجود دارد. این نوع عقرب دارای طول ۴ سانتی متر است. رنگ آن زرد متمایل به نارنجی است، ولی بخش چنگالهای آن تیره و سیاه میشود. سم عقرب همی اسکریپتوس باعث ایجاد نکروز پوستی میشود و به کلیه افراد نیز آسیب وارد میکند ۲ تا ۵ درصد افرادی که تحت تاثیر سم این عقرب قرار میگیرند، متاسفانه دچار مرگ میشوند.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره رفع خارش نیش پشه به پارسیان دافع مراجعه کنید.
زیستشناسی و ویژگیهای بدنی عقربها
بدن عقرب از دو بخش اصلی تشکیل شده است: سر و سینه (بهنام پروزوما) و بخش دوم یعنی شکم (متازوما) که شامل دم و نیش میشود. دم عقرب از پنج بند تشکیل شده و در انتهای آن، غدهای حاوی زهر قرار دارد که از طریق نیش به بدن طعمه تزریق میشود. این زهر ترکیبی از پروتئینها، پپتیدها و آنزیمهاست که تأثیر آن بر سیستم عصبی یا قلبی طعمه بستگی به گونه عقرب دارد. عقربها دارای چشمهای ساده متعددی هستند که معمولاً دید واضحی ندارند اما به دلیل وجود گیرندههای حسی در پاها و بدن خود، کوچکترین ارتعاشات زمین را احساس میکنند. این حسگرها مانند رادار طبیعی عمل کرده و به عقرب اجازه میدهند در تاریکی کامل نیز طعمه خود را بیابند. تفاوت میان جنس نر و ماده در اندازه بدن و شکل دم مشخص است؛ معمولاً نرها دم باریکتر و بلندتری دارند، درحالیکه مادهها جثهای پهنتر دارند. پوستاندازی یکی از فرآیندهای مهم در زندگی عقرب است؛ آنها در طول رشد، چندین بار پوست خود را میاندازند تا به بلوغ کامل برسند. در این دوران بهدلیل ضعف موقتی بدن، معمولاً در پناهگاه باقی میمانند.
رفتار و نحوه زندگی عقربها
عقربها جانورانی شبزی هستند که روزها را در پناهگاههایی مانند شکاف سنگها، زیر تنه درختان یا سوراخهای خود سپری میکنند. آنها معمولاً شکارچیان کمینگرند؛ یعنی منتظر میمانند تا طعمه از کنارشان عبور کند و سپس با سرعت بالا و دقت زیاد حمله میکنند. تغذیه آنها شامل حشرات، عنکبوتها، ملخها و گاهی همنوعان خود است. عقربها قلمروطلب هستند و معمولاً از زندگی گروهی پرهیز میکنند. در فصل جفتگیری، نر با انجام حرکاتی خاص، ماده را جذب کرده و پس از جفتگیری، در برخی گونهها نر توسط ماده خورده میشود. ماده پس از زایمان، نوزادان سفیدرنگ خود را روی پشتش حمل میکند تا زمانی که توانایی حرکت مستقل پیدا کنند. طول عمر عقربها بسته به شرایط محیطی بین ۳ تا ۸ سال است و در مناطق گرم و خشک بیشترین تراکم را دارند.
تشخیص عقرب سمی از عقرب بیخطر
شناخت تفاوت عقرب سمی از نوع بیخطر اهمیت زیادی دارد. معمولاً عقربهایی که دم باریک و بلند دارند ولی چنگالهای کوچک و ظریفتری دارند، از نوع سمیتر هستند؛ زیرا بیشتر قدرت حمله آنها بر پایه زهر است. در مقابل، عقربهایی که چنگالهای پهن و بزرگ دارند، معمولاً سم کمتری دارند و برای دفاع از چنگالشان استفاده میکنند. رنگ بدن نیز میتواند نشانهای از خطر باشد؛ عقربهای زرد، نارنجی و قهوهای روشن معمولاً زهر قویتری نسبت به عقربهای تیره دارند. رفتار آنها نیز قابل توجه است؛ عقربهای سمی معمولاً بیقرار و سریعالحرکتاند و پیش از حمله دم خود را بالا میگیرند. با این حال بهترین اقدام، دوری از هر نوع عقرب است؛ زیرا حتی گونههای کمخطر هم میتوانند در شرایط خاص آسیبزا باشند.
پیشگیری از ورود عقرب به خانه و محل کار
در مناطق گرم، خشک و بیابانی، عقربها به دنبال پناهگاههای خنک و تاریک به داخل خانهها یا انبارها وارد میشوند. برای پیشگیری از ورود آنها، باید درزها و شکافهای دیوار، کف و اطراف درها را مسدود کرد. تمیز نگه داشتن حیاط و حذف وسایل بلااستفاده مانند آجر و چوبهای انباشتهشده، محیط را برای عقربها ناامن میکند. استفاده از توری فلزی در پنجرهها و زیر دربها نیز بسیار مؤثر است. علاوه بر روشهای خانگی، استفاده از دستگاههای دفع حشرات و عقرب از برند پارسیان دافع توصیه میشود؛ این دستگاهها بدون استفاده از سموم شیمیایی، با امواج فراصوتی عقرب را از محیط دور میکنند. همچنین بوی گیاهانی مانند نعناع، اسطوخودوس و دارچین بهطور طبیعی خاصیت بازدارندگی دارد و میتواند محیط را برای عقربها نامطلوب کند.
درمان و اقدامات فوری پس از نیش عقرب
در صورت گزیدگی عقرب، اولین اقدام حفظ آرامش است؛ زیرا ترس و اضطراب باعث افزایش ضربان قلب و انتشار سریعتر زهر میشود. باید محل نیش را با آب و صابون شستوشو داد و عضو گزیدهشده را بیحرکت نگه داشت تا گردش خون در آن ناحیه کمتر شود. استفاده از کمپرس سرد برای کاهش درد مفید است اما نباید مستقیماً یخ روی پوست گذاشت. هرگز نباید زهر را با دهان مکید یا محل گزیدگی را برید؛ این کار میتواند خطرناک باشد. فرد باید فوراً به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کند تا تزریق پادزهر در صورت نیاز انجام شود. در مناطق پرعقرب بهتر است جعبه کمکهای اولیه شامل کیت ضد نیش عقرب در دسترس باشد. برند پارسیان دافع نیز محصولات ایمنی متنوعی برای کاهش خطرات ناشی از نیش حشرات و خزندگان ارائه میدهد.
کاربردهای دارویی و صنعتی زهر عقرب
زهر عقرب از گرانترین مواد طبیعی دنیاست و در صنایع دارویی اهمیت فراوانی دارد. ترکیبات خاص موجود در زهر عقرب، توانایی تأثیر بر سلولهای عصبی و سیستم ایمنی بدن را دارند. در سالهای اخیر از زهر برخی گونهها برای ساخت داروهای ضدسرطان، درمان بیماریهای خودایمنی مانند اماس و همچنین تهیه داروهای مسکن بسیار قوی استفاده شده است. مطالعات علمی نشان داده برخی پپتیدهای موجود در زهر عقرب میتوانند جلوی رشد سلولهای توموری را بگیرند. ارزش اقتصادی هر گرم زهر خالص عقرب بیش از طلاست و استخراج آن نیازمند شرایط آزمایشگاهی دقیق است. در ایران نیز پژوهشهای متعددی برای استفاده از زهر عقرب در داروسازی در حال انجام است و آیندهی پزشکی نوین را به سمت استفاده از ترکیبات طبیعی سوق داده است.
حقایق جالب درباره عقربها
عقربها از مقاومترین موجودات روی زمین هستند. آنها میتوانند ماهها بدون غذا و آب زنده بمانند و در دماهای بسیار بالا یا پایین دوام بیاورند. یکی از ویژگیهای شگفتانگیز آنها درخشش بدنشان در زیر نور ماوراءبنفش است؛ مادهای به نام «بتا-کربولین» در کوتیکول بدن عقرب وجود دارد که این خاصیت را ایجاد میکند. عقربها قادرند در محیطهایی با اکسیژن بسیار کم زنده بمانند و حتی اگر بهمدت ۳۰ دقیقه در آب غوطهور شوند، جان سالم به در میبرند. آنها از معدود جانورانی هستند که از دوران باستان تا امروز با کمترین تغییرات ژنتیکی زنده ماندهاند و به نوعی فسیل زنده محسوب میشوند. طول عمر برخی گونهها در شرایط مناسب به بیش از ۲۵ سال نیز میرسد که نشان از سازگاری بینظیرشان با طبیعت دارد.
دستگاه دفع عقرب پارسیان دافع | سپر دفاعی مطمئن برای مناطق پرخطر
عقربها از خطرناکترین موجودات در مناطق گرم و خشک هستند و وجودشان تهدیدی جدی به شمار میرود.
با دستگاه دفع عقرب پارسیان دافع میتوانید خانهای ایمن داشته باشید. این دستگاه با امواج خاص خود، محیط را برای عقربها غیرقابل تحمل کرده و آنها را وادار به ترک خانه میکند. انتخاب پارسیان دافع به معنای آرامش، امنیت و محافظت واقعی در برابر این موجود خطرناک است.
چرا پارسیان دافع را برای خرید دستگاه دفع حشرات انتخاب کنیم ؟
- تخصص و تجربه: سالها تجربه در تولید دستگاههای دفع حشرات التراسونیک با فناوری روز دنیا.
- فناوری فراصوت (Ultrasonic): تولید امواج بیضرر برای انسان و حیوانات خانگی اما آزاردهنده برای حشرات و جوندگان.
- بدون مواد شیمیایی: بدون استفاده از سم، دود یا بو – ایمن و سالم برای محیط زندگی و کار.
- پوشش مؤثر در فضاهای مختلف: طراحی دستگاهها متناسب با متراژ و نوع محیط (خانگی، اداری، صنعتی و انباری).
- سازگار با محیط زیست: استفاده از فناوری سبز و بدون انتشار مواد مضر.
- کیفیت ساخت بالا: استفاده از قطعات باکیفیت و کنترل دقیق در مراحل تولید.
- خدمات پس از فروش و پشتیبانی مطمئن: ارائه ضمانت کالا و پشتیبانی تخصصی به مشتریان.
- انتخابی قابل اعتماد: ترکیبی از ایمنی، کارایی و دوام برای آسایش خانوادهها و کسبوکارها.
نتیجه گیری
در این مقاله در مورد انواع عقربهای موجود در ایران صحبت کردیم. بدیهی است که گونههای عقرب تنها معطوف به موارد ذکر شده نمیشوند و عقربهای دیگری مانند عقرب دروغین (عقرب کاذب) نیز وجود دارند. در هر صورت درخشش عقرب میتواند عاملی برای شناسایی آن در محیط زندگی باشد. با وجود اینکه از زهر و روغن عقرب برای درمان بیماریها استفاده میکنند، اما بهتر است که حتما به محض مشاهده عقرب برای دور کردن آن اقدام کنید. اگر قصد کشتن عقرب را ندارید، میتوانید از دستگاه دفع حشرات پارسیان دافع کمک بگیرید و عقربها را از محل زندگی خودتان دور کنید.
سوالات متداول
۱-کشتن عقرب چگونه انجام میشود؟
استفاده از تله موش، سم عقرب و استفاده از اسپریهای کشنده برای کشتن عقرب توصیه میشود.
۲-عقرب از چی میترسه؟
عقرب از حیواناتی که آنها را شکار میکنند مانند مارها، مارمولک، حشرات بزرگ و … میترسد.
۳-خاصیت عقرب چیست؟
زهر بعضی از انواع عقربها برای درمان بیماریها، کاهش درد، داروهای غیر سرطانی، پاکسازی تومور و … استفاده میشود.