جرب یا گال یک عارضه پوستی آزاردهنده و به شدت مسری است که می‌تواند افراد را از هر سن و با هر شرایط زندگی درگیر کند. این بیماری توسط کنه کوچکی به نام سارکوپتس اسکیبی ایجاد می‌شود که با ورود به لایه سطحی پوست، خارش شدید و لکه‌های قرمز ایجاد می‌کند. جرب از طریق تماس نزدیک پوستی به‌راحتی منتقل می‌شود و به همین دلیل افرادی که با بیمار در تماس بوده‌اند نیز باید هم‌زمان تحت درمان قرار گیرند. در این مقاله، به بررسی جرب و عوامل ایجادکننده آن می‌پردازیم و سپس علائم و راه‌های انتقال آن را توضیح خواهیم کرد. با ما در ادامه همراه باشید تا با جرب بیشتر آشنا شوید.

برای کسب اطلاعات بیشتر و خرید بهترین دستگاه پشه کش برقی به پارسیان دافع مراجعه کنید.

جرب یا گال چیست ؟

جرب یا گال یک بیماری پوستی مسری و آزاردهنده است که توسط نوعی انگل بسیار کوچک و غیرقابل مشاهده به نام سارکوپتس اسکابئی به وجود می‌آید. این انگل به لایه‌های سطحی پوست نفوذ می‌کند و با ایجاد تونل‌های میکروسکوپی، محلی برای زیست و تخم‌ریزی خود فراهم می‌آورد. فعالیت این کنه‌ها در زیر پوست منجر به خارش شدید، به‌ویژه در شب، و بروز لکه‌ها، جوش‌های کوچک، و تاول‌های ریز بر روی پوست می‌شود که اغلب به رنگ قرمز یا صورتی هستند. نواحی حساس مانند مچ دست، بین انگشتان، آرنج‌ها، زیر بغل و بخش‌هایی از بدن که پوست نازکی دارند، بیشتر در معرض آسیب قرار می‌گیرند.

جرب از طریق تماس نزدیک پوستی به‌سادگی منتقل می‌شود و استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند لباس، ملافه و حوله نیز می‌تواند عاملی برای انتقال بیماری باشد. به دلیل سرعت بالای سرایت، در صورت ابتلای یک فرد، معمولاً تمام افرادی که با او در تماس بوده‌اند باید به‌طور هم‌زمان تحت درمان قرار گیرند. برای درمان جرب، پزشکان کرم‌ها و لوسیون‌های خاصی تجویز می‌کنند که برای از بین بردن انگل‌ها و تسکین علائم استفاده می‌شود.

انواع جرب چیست ؟

انواع جرب یا گال را می‌توان به دسته‌های مختلفی تقسیم کرد که هرکدام میزبان و ویژگی‌های خاصی دارند. این انگل‌ها در انسان‌ها و حیوانات مختلفی دیده می‌شوند.

Sarcoptes scabiei var. hominis

این نوع از جرب عامل اصلی بیماری گال در انسان‌ها است. این انگل وارد پوست شده و با ایجاد تونل‌های میکروسکوپی، خارش شدید، التهاب و بثورات قرمز رنگ به‌ویژه در شب به وجود می‌آورد. انتقال آن از طریق تماس نزدیک با پوست فرد آلوده یا استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند لباس و ملحفه صورت می‌گیرد.

Sarcoptes scabiei var. canis

این نوع از جرب بیشتر در سگ‌ها مشاهده می‌شود و به “گال سگ” معروف است. اگرچه به انسان نیز منتقل می‌شود، اما علائم آن در انسان‌ها خفیف‌تر بوده و ممکن است به صورت خارش ظاهر شود. سگ‌های مبتلا به این نوع جرب معمولاً دچار خارش شدید و ریزش مو می‌شوند.

Notoedres cati

این نوع از جرب به‌ویژه در گربه‌ها شایع است. اگر گربه‌ای مبتلا باشد و با انسان تماس داشته باشد، ممکن است به انسان نیز منتقل شود؛ اما معمولاً محدود به مناطقی از پوست است که تماس مستقیم با گربه داشته‌اند و علائم کمتری ایجاد می‌کند.

Psoroptes spp

این نوع جرب بیشتر در حیوانات اهلی مانند گوسفندان، خرگوش‌ها و برخی دام‌های دیگر دیده می‌شود. اگرچه به ندرت در انسان‌ها علائم ایجاد می‌کند، اما می‌تواند باعث خارش و التهاب شود. حیوانات مبتلا به این نوع جرب اغلب دچار زخم‌های پوستی و خارش شدید می‌شوند.

انواع آلودگی به گال

آلودگی به گال می‌تواند به صورت‌های مختلفی بروز کند، این انواع آلودگی شامل موارد زیر هستند:

گال معمولی

این نوع شایع‌ترین فرم آلودگی به گال است و معمولاً باعث خارش شدید در نواحی مختلفی از بدن مانند دست‌ها، مچ‌ها و شکم می‌شود. در این حالت، صورت و پوست سر معمولاً درگیر نمی‌شود. این نوع آلودگی معمولاً از طریق تماس نزدیک با فرد مبتلا یا اشتراک وسایل شخصی منتقل می‌شود و می‌تواند به سرعت در بین افراد در مکان‌های پرجمعیت، مانند مهدکودک‌ها و مدارس، گسترش یابد.

گال گره‌ای یا ندولار

این نوع گال با ایجاد برجستگی‌های خارش‌دار و التهابی همراه است که معمولاً در نواحی حساس مانند زیر بغل، ناحیه تناسلی و پشت زانوها بروز می‌کند. این برجستگی‌ها می‌توانند به شدت خارش‌آور باشند و به دلیل التهاب، ممکن است در مواردی عفونت‌های ثانویه‌ای نیز ایجاد کنند.

گال پوسته‌دار

این نوع خاص از گال خطرناک بیشتر در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف، مانند سالمندان و بیماران مبتلا به HIV رخ می‌دهد. گال پوسته‌دار با ایجاد پوسته‌های ضخیم و خاکستری رنگ مشخص می‌شود که حاوی تعداد زیادی کنه است. این نوع آلودگی به دلیل تجمع بالای کنه‌ها به‌شدت مسری است و می‌تواند منجر به شیوع سریع بیماری در محیط‌های نزدیک به هم شود.

جهت کسب اطلاعات و خرید بهترین دستگاه دفع حشرات همراه با گارانتی و خدمات پس از فروش به پارسیان دافع مراجعه کنید.

آیا انتقال جرب از حیوانات خانگی ممکن است؟

گال می‌تواند در برخی حیوانات مانند سگ‌ها و گربه‌ها نیز وجود داشته باشد و این حیوانات به نوعی از انگل‌های پوستی مبتلا می‌شوند که به صورت کچلی بروز می‌کند. با این حال، نوع انگل‌های عامل این بیماری در انسان و حیوانات متفاوت است. این بدان معناست که گال حیوانی نمی‌تواند به انسان منتقل شود. وقتی که انگل‌های موجود در حیوانات به انسان تماس پیدا می‌کنند، به دلیل عدم توانایی در تولید مثل و زندگی در پوست انسان، این انگل‌ها بدون ایجاد هر گونه علامتی از بین می‌روند.

چرخه زندگی کنه عامل جرب و نحوه تکثیر آن

کنه عامل گال با نام علمی Sarcoptes scabiei پس از ورود به پوست انسان، چرخه زندگی مشخصی را آغاز می‌کند که شامل مراحل تخم، لارو، نمف و بالغ است. در مرحله اول، کنه ماده تونل‌های باریکی در لایه‌های سطحی پوست ایجاد کرده و داخل آن تخم‌گذاری می‌کند. این تخم‌ها پس از ۳ تا ۴ روز باز شده و لاروها از آنها خارج می‌شوند.
لاروها روی سطح پوست حرکت کرده و دوباره در همان ناحیه زیر پوست نفوذ کرده و مراحل رشد خود را ادامه می‌دهند تا به کنه بالغ تبدیل شوند. یک کنه بالغ می‌تواند روزانه چندین تخم بگذارد و همین موضوع باعث پیشرفت سریع بیماری در بدن فرد و انتقال آسان آن به دیگران می‌شود. تکثیر سریع انگل دلیل اصلی نیاز به درمان جدی و پاکسازی محیط می‌باشد.

چرا خارش در بیماری گال شب‌ها بیشتر می‌شود؟

یکی از نشانه‌های شاخص گال افزایش خارش شدید در هنگام شب است. دلیل اصلی این موضوع واکنش سیستم ایمنی بدن به مواد دفعی و تخم‌های کنه‌ها در پوست است که هنگام استراحت بدن، حساسیت بیشتری ایجاد می‌کند.
از طرفی، در شب فعالیت کنه‌ها برای تغذیه و حرکت افزایش می‌یابد و همین عامل باعث تحریک بیشتر اعصاب پوستی می‌شود.
به همین دلیل بسیاری از بیماران شب‌ها با تشدید خارش از خواب می‌پرند و حتی کودکان ممکن است به دلیل بی‌خوابی و بی‌قراری شدید نیاز به مراجعه فوری داشته باشند.

مهم‌ترین نواحی درگیر گال در بدن

اگرچه گال می‌تواند در هر نقطه از بدن دیده شود، اما برخی نواحی بیشتر مستعد ابتلا هستند. این نواحی معمولاً شامل بخش‌هایی با پوست نازک‌تر، گرم‌تر و دارای تماس پوستی بیشتر هستند.
مهم‌ترین نواحی درگیر عبارتند از:

• بین انگشتان دست

• مچ و کف دست

• باسن و ران‌ها

• شکم و دور ناف

• ناحیه تناسلی

• زیر بغل

• آرنج
  در کودکان ممکن است صورت، گردن و پوست سر نیز درگیر شود. شناخت این نواحی به تشخیص سریع‌تر و شروع درمان مؤثر کمک می‌کند.

وضعیت بیماری گال در کودکان

کودکان به دلیل تماس نزدیک با یکدیگر در مهدکودک‌ها، مدارس و زمین‌های بازی بیشتر در معرض انتقال گال هستند. همچنین سیستم ایمنی ضعیف‌تر و پوست حساس‌تر آنها ممکن است علائم شدیدتری ایجاد کند.
در کودکان کوچک، علائم اغلب در کف پا، صورت و پوست سر دیده می‌شود که در بزرگسالان کمتر مشاهده می‌شود.
به دلیل احتمال انتقال سریع، در صورت مشاهده جرب در یک کودک، تمام اعضای خانواده و همکلاسی‌های نزدیک باید بررسی شده و در صورت نیاز تحت درمان هم‌زمان قرار گیرند.

نقش بهداشت شخصی و محیطی در پیشگیری از گال

گال تنها با درمان دارویی کنترل نمی‌شود و رعایت بهداشت فردی و محیطی نقش اساسی دارد. مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه شامل موارد زیر است:

• شست‌وشوی لباس‌ها، ملافه‌ها و حوله‌ها با آب داغ

• اتو کردن یا خشک‌کردن با حرارت بالا

• عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی

• نظافت مرتب تختخواب، فرش و صندلی‌ها

• پرهیز از تماس پوستی با فرد درمان‌نشده
  رعایت این نکات احتمال انتقال و تعداد دفعات عود بیماری را به شکل قابل توجهی کاهش می‌دهد.

طول درمان بیماری گال چقدر است ؟

بیماری جرب یا گال معمولاً با درمان‌های دارویی تجویز شده به سرعت قابل کنترل است. کنه‌های گال می‌توانند به مدت ۱ تا ۲ ماه در بدن کودکان و بزرگسالان زنده بمانند، در حالی که در صورت عدم وجود میزبان، حداکثر تا ۷۲ ساعت زنده خواهند ماند. پس از شروع درمان، ممکن است در اوایل کار، خارش و بثورات پوستی ناشی از گال بدتر شوند، اما به طور کلی انتظار می‌رود که پوست ظرف ۴ هفته بهبود یابد. در صورتی که علائم بیش از این مدت ادامه پیدا کنند، این ممکن است به معنای باقی ماندن کنه‌ها در پوست باشد و در این صورت، درمان ممکن است نیاز به تکرار دو یا سه باره داشته باشد.

روش‌های تشخیص گال توسط پزشک

تشخیص گال معمولاً با معاینه پوست آغاز می‌شود. پزشک با مشاهده ضایعات، تونل‌های پوستی، نواحی رایج درگیری و شرح حال بیمار می‌تواند بیماری را تشخیص دهد.
در مواردی که نیاز به بررسی دقیق‌تر باشد، نمونه‌برداری از پوست انجام می‌شود. این نمونه زیر میکروسکوپ بررسی شده و وجود کنه، تخم یا مدفوع آن تأیید می‌گردد.
یک روش دیگر که به‌تازگی رایج شده، درموسکوپی است که با بزرگنمایی بالا امکان مشاهده مستقیم تونل‌ها و کنه را فراهم می‌کند.

درمان جرب یا گال

درمان جرب یا گال به هدف از بین بردن کنه‌ها و تخم‌های آن انجام می‌شود و معمولاً شامل استفاده از داروهای موضعی یا خوراکی است که فقط با نسخه پزشک تجویز می‌شوند. از مهم‌ترین داروهای درمانی این بیماری می‌توان به کرم پرمترین، کرم گوگرد و ایورمکتین اشاره کرد. این داروها باید به دقت طبق دستور پزشک مصرف شوند. همچنین، برای تسکین علائم آزاردهنده مانند خارش و التهاب، ممکن است پزشک استفاده از کرم‌های استروئیدی یا آنتی‌هیستامین‌ها را تجویز کند. در مواردی که عفونت ناشی از خاراندن پوست به وجود آمده باشد، مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها نیز ممکن است ضروری باشد.

پس از تجویز دارو، لازم است که آن را به طور کامل بر روی تمام نواحی بدن از گردن به پایین مالیده و حداقل ۸ تا ۱۴ ساعت بر روی پوست نگه دارید. ممکن است نیاز به تکرار درمان وجود داشته باشد تا از بین رفتن کامل کنه‌ها و تخم‌های آن‌ها اطمینان حاصل شود. به دلیل مسری بودن این بیماری، پزشک معمولاً درمان را برای همه اعضای خانواده و افرادی که به طور نزدیک با فرد مبتلا در تماس بوده‌اند، توصیه می‌کند.

آمپول برای درمان گال

در مواردی که خارش ناشی از بیماری گال به شدت افزایش یافته و بیمار قادر به تحمل آن نیست، پزشکان ممکن است استفاده از آمپول‌ها را به عنوان گزینه‌ای برای درمان پیشنهاد دهند. این آمپول‌ها می‌توانند شامل کورتیکواستروئیدهایی مانند هیدروکورتیزون باشند که به کاهش التهاب و تسکین خارش کمک می‌کنند. همچنین، اگر بیمار دچار عفونت باکتریایی ناشی از خاراندن پوست شده باشد، تزریق آنتی‌بیوتیک‌ها نیز ممکن است ضروری باشد تا از انتشار عفونت جلوگیری شود.

پماد برای درمان گال

بیماری پوستی گال نیازمند درمان‌های موضعی مؤثری است که به کاهش علائم و از بین بردن کنه‌های عامل آن کمک کند. پمادهای مختلفی برای درمان گال به کار می‌روند. یکی از این پمادها، پرمترین است که با ایجاد اختلال در انتقال سدیم در غشای عصبی کنه‌ها، موجب فلج و مرگ آن‌ها می‌شود. همچنین، بنزیل بنزوات به عنوان یک داروی مؤثر در درمان گال و شپش شناخته می‌شود و به تسکین خارش، که یکی از علائم اصلی این بیماری است، کمک می‌کند. لیندان، که به صورت شامپو و لوسیون در دسترس است، نیز برای از بین بردن گال مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما به دلیل وجود خطر سموم عصبی، استفاده از آن در برخی کشورها محدود شده است. پماد کروتامیتون نیز به کاهش خارش و تحریک ناشی از گزش حشرات کمک می‌کند.

درمان‌های خانگی و مراقبت‌های تکمیلی برای کاهش علائم

اگرچه درمان اصلی گال دارویی است، اما برخی مراقبت‌های خانگی می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند:

• حمام آب ولرم برای کاهش التهاب

• استفاده از کمپرس سرد برای کنترل خارش

• چرب کردن پوست با مرطوب‌کننده‌ها

• پرهیز کامل از خاراندن برای جلوگیری از زخم

• شست‌وشوی ملحفه‌ها و لباس‌ها روزانه
  این روش‌ها جایگزین درمان دارویی نیستند، اما روند بهبود را بسیار راحت‌تر می‌کنند.
  

آیا گال می‌تواند دوباره برگردد؟

بله، گال ممکن است پس از درمان دوباره بازگردد. دلایل رایج عود عبارتند از:

• عدم درمان هم‌زمان افراد خانواده

• باقی ماندن وسایل آلوده

• استفاده دوباره از لباس‌های آلوده

• درمان ناقص یا استفاده نادرست از دارو
  برای جلوگیری از عود، باید درمان و ضدعفونی محیط به صورت کامل و هماهنگ انجام شود.

چرا ممکن است پس از درمان هنوز خارش باقی بماند؟

بسیاری از افراد حتی پس از اقدام به درمان صحیح، همچنان تا چند هفته خارش را تجربه می‌کنند. این موضوع به معنای شکست درمان نیست.
پس از از بین رفتن کنه‌ها، سیستم ایمنی بدن همچنان نسبت به تخم‌های خالی، تونل‌های باقی‌مانده و بقایای کنه واکنش نشان می‌دهد و این حساسیت تا ۴ هفته می‌تواند ادامه داشته باشد.
اگر علائم بیش از این مدت طول بکشد یا ضایعات پوستی جدید ایجاد شود، احتمال باقی ماندن انگل وجود دارد و لازم است درمان تکرار شود.

عوارض احتمالی گال در صورت درمان نشدن

اگر بیماری گال نادیده گرفته شود و فرد درمان را به‌موقع انجام ندهد، عوارض قابل توجهی ممکن است ایجاد شود. برخی از مهم‌ترین آنها عبارتند از:

• زخم شدن پوست به دلیل خارش شدید

• عفونت‌های باکتریایی ثانویه

• التهاب و تورم شدید

• ضخیم شدن پوست

• گسترش بیماری به دیگران
  در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، خطر ابتلا به نوع پوسته‌دار یا شدید بیماری وجود دارد که بسیار مسری‌تر است و نیازمند درمان فوری و جدی می‌باشد.
  

پارسیان دافع

شرکت پارسیان دافع با هدف ارتقاء بهداشت و آسایش مردم، به عنوان یکی از پیشگامان صنعت تولید دستگاه‌های دفع حشره و حیوانات موذی در ایران شناخته می‌شود. این شرکت با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و تیمی متخصص، محصولات خود را با دقت و کیفیتی بالا طراحی کرده است تا نیازهای مشتریان را برآورده کند.

جمع بندی

این بیماری پوستی، ناشی از آلودگی به کنه‌ای میکروسکوپی است که زندگی و تکثیر آن در لایه‌های بالایی پوست باعث بروز علائم آزاردهنده‌ای مانند خارش شدید و بثورات پوستی می‌شود. با وجود اینکه جرب یک مشکل رایج است و می‌تواند هر فردی را تحت تأثیر قرار دهد، درمان‌های مؤثری وجود دارد که می‌توانند به سرعت این بیماری را کنترل و از بین ببرند. استفاده از کرم‌ها و پمادهای موضعی، داروهای خوراکی و در موارد خاص، آمپول‌های خاص، همگی از روش‌های معمول ضد گال محسوب می‌شوند.

جهت کسب اطلاعات در مورد حشره فرش می‌توانید به پارسیان دافع مراجعه کنید.

سوالات متداول

جرب چیست؟

جرب یک بیماری پوستی مسری است که به‌وسیله کنه‌ای میکروسکوپی ایجاد می‌شود و باعث خارش شدید و بثورات پوستی می‌گردد.

آیا انتقال جرب از حیوانات خانگی ممکن است؟

خیر، جرب حیوانی در انسان پایدار نیست و علائم موقتی ایجاد می‌کند.